Deze opinie verscheen eerst in De Volkskrant. Ook collega Morgane Van Ermengem van theJurists London schreef een stuk voor De Morgen, en collega Matthias Dobbelaere-Welvaert van theJurists Europe schreef een stuk voor De Volkskrant.

De Tijd: artikel lezen De Morgen: artikel lezen De Volkskrant: artikel lezen


Megaboete voor Google is goedkoop scoren voor de EU

Na zeven jaar onderzoek kwam dinsdag het hoge woord eruit. De Europese Commissie (EC) legt Google een boete op van maar liefst 2,4 miljard euro. Dat is meer dan de 1 miljard euro boete die verwacht werd. Het is bovendien ook direct de hoogste boete die de EC oplegt aan één bedrijf. Reden voor de monsterboete? Google maakt misbruik van zijn dominante positie als zoekmachine.

Het onderzoek naar het misbruik van Google richtte zich op de door Google ontwikkelde ‘Google Shopping’ dienst. Zoek je een specifiek product via Google, dan krijg je bovenaan een aantal prijsvergelijkingsresultaten. Volgens de Europese Commissie maakt Google misbruik van zijn positie, door de resultaten van haar eigen dienst bovenaan te plaatsen, ten nadelen van andere prijsvergelijkingsdiensten of retailers. De consument zou niet zien wat het meest relevant is voor hem of haar, maar wat Google het meeste oplevert aan advertentie-inkomsten.

Uit een recente studie dat meer dan 50 procent van de gebruikers een product rechtstreeks zoekt via Amazon

De handelswijze van Google vormt blijkbaar een inbreuk op de Europese mededingingsregels. Niet alleen omdat Google gebruik maakt van haar dominante positie – dat is in beginsel niet verboden -, maar omdat daarbij haar eigen prijsvergelijkingsdienst wordt bevoordeeld.

Google reageert gematigd. Zij wijst erop dat een consument bij een zoekopdracht snel en eenvoudig geholpen wil worden. Bovendien stelt Google dat kleinere retail ondernemingen juist geholpen worden door Google, doordat hun prijsvergelijkingsdienst kleine retailers meer slagkracht geeft tegen grootmachten zoals Ebay, Amazon, of in het geval van Nederland, bol.com. Je kunt je afvragen of het terecht is dat Google een boete opgelegd krijgt, door zichzelf in haar eigen dienst voorop te plaatsen. Google heeft zeker een machtspositie, maar heeft die positie rechtmatig verkregen door een betere dienst te leveren dan geduchte concurrentie zoals Bing (Microsoft) of Yahoo.

In mijn ogen heeft Google wat haar Shoppingdienst betreft überhaupt geen dominante positie. Stel dat je als consument een ventilator wil kopen – best handig dezer dagen -, dan is Google vaak het eerste startpunt, maar óók het startpunt om naar retailers te zoeken. Coolblue en Bol.com zijn zomaar twee voorbeelden van ontzettend populaire retailers in Nederland. Buiten Nederland is dat bijvoorbeeld Amazon. Zo blijkt uit een recente studie dat meer dan 50 procent van de gebruikers een product rechtstreeks zoekt via Amazon. Hoe dominant is Google dan eigenlijk? Daar komt bij dat Google nog steeds niet de enige behoorlijke zoekmachine is.

Wat maakt het uit of een retailer advertentiegeld betaalt aan Google of betaalt voor doorverwijzing via een andere vergelijkingssite?

Bovendien rijst de vraag wie er nu echt last heeft van het omhoog plaatsen van Googles eigen Shoppingdienst en inherent daaraan, het omlaag plaatsen van andere prijsvergelijkingswebsites. Natuurlijk is het advertentieplatform van Google nadelig voor retailers. De consument ziet immers eerst de retailers die betalen voor advertenties in plaats van de meest relevante resultaten. Je mag echter niet van Google verwachten dat zij hun zoekfunctie gratis aanbieden. Het advertentiesysteem betaalt voor de efficiënte zoekmachine.

De partijen die het meest getroffen lijken door de dienst van Google zijn andere prijsvergelijkingswebsites. Beslist.nl ging er naar eigen zeggen op achteruit, van 600.000 naar 300.000 duizend bezoekers per dag. Ook Kieskeurig.nl bleek er veel last van de hebben. Maar retailers betalen óók aan dit soort prijsvergelijkingssites wanneer consumenten via die sites hun product vinden. Of een retailer nu advertentiegeld betaalt aan Google of betaalt voor doorverwijzing via een andere vergelijkingssite; het lijkt mij om het even. Bovendien zal het de consument naar mijn mening ook weinig uitmaken. Maar het schaden van de belangen van de consument is wél de reden waarvoor Google deze megaboete heeft ontvangen.

‘De grote invloedrijke internetgigant tegenover de hulpeloze kleine retailer en consument’. De megaboete van Google is goedkoop scoren voor de EU. Het lijkt mij dan ook onvermijdbaar – en vooral erg interessant – dat Google in beroep gaat. Een innovatieve dienst die beter functioneert dan de anderen, verdient namelijk geen boete.

Deze opinie verscheen eerst in De Volkskrant en is geschreven door Joris Voorhuis, legal officer bij deJuristen Amsterdam.