19 september 2017, leestijd 5 minuten.

Bij de rechtbank in Lelystad worden vandaag een aantal werknemers van Talpa, waaronder John de Mol, gehoord over de plagiaatkwestie van het tv-format ‘The Voice”. De Ierse scriptschrijver Michael Roy Barry is van mening dat het enorm succesvolle tv-concept door hem bedacht is en dat Talpa het van hem heeft overgenomen, zonder hier toestemming voor te vragen.

De zaak speelt al een aantal jaren. Barry heeft Talpa zes jaar geleden voor het eerst aangeklaagd in de Verenigde Staten. De rechtbank in Los Angeles achtte zichzelf, ook in hoger beroep, niet bevoegd en verklaarde de zaak niet ontvankelijk. Nu probeert hij het in Californië opnieuw. Het getuigenverhoor vindt plaats in Nederland. Na het verhoor wordt besloten of er wel of niet een rechtszaak komt. De inzet van de rechtszaak laat zich raden. Barry eist enkele miljoenen en (oja) erkenning. Barry blijft voet bij stuk houden en de vordering zal dan ook niet op lucht gebaseerd zijn. Maar waar baseert hij zich dan wel op?

Thewritersvault.com
In 2008 legt Barry zijn idee voor een tv-format, genaamd ‘Voice of America’, vast bij het Amerikaanse Copyright Office en op Thewritersvault.com. Thewritersvault.com is een soort marktplaats voor de tv-industrie, waar bedenkers van tv-formats hun format kunnen pitchen en gekoppeld kunnen worden aan producers en mediabedrijven.

Personen en ondernemingen die zijn geregistreerd op de website, gaan akkoord met een geheimhoudingsverklaring en het feit dat toestemming nodig is wanneer een tv-format overgenomen wordt. Dit is bovendien goed te controleren, aangezien bij iedere tv-format pitch geregistreerd wordt welke persoon of onderneming de pitch bekeken heeft.

In 2009 wordt het tv-format van Barry bekeken door The Entertainment Group (TEG), het artiestenbureau van Marco Borsato. Datzelfde jaar gaat TEG failliet en wordt overgenomen door Talpa. Niet lang daarna worden domeinnamen zoals ‘Thevoiceofholland’ en ‘Thevoiceoffrance’ door Talpa geregistreerd en in 2010 start het eerste seizoen van The Voice of Holland. Te toevallig allemaal in de ogen van Barry. Inmiddels is het tv-format aan meer dan 60 landen verkocht.

Rechten op een tv-format
Mocht het opnieuw tot een rechtszaak komen, dan zullen twee vragen van belang zijn. De vraag is natuurlijk in hoeverre het waarschijnlijk is dat Talpa ‘The Voice’ inderdaad heeft gebaseerd op het tv-format van Barry. Een belangrijkere vraag is echter of Barry een tv-format heeft ontwikkeld dat voor bescherming in aanmerking komt. Heeft de Ierse scriptschrijver überhaupt een auteursrecht op het door hem ontwikkelde format?

Om als maker een auteursrecht op een werk te krijgen, dient het werk een ‘eigen oorspronkelijk karakter’ en een ‘persoonlijke stempel’ te hebben. Kort door de bocht betekent dit dat een werk origineel en concreet uitgewerkt moet zijn. Iets wat te eenvoudig, banaal of triviaal is, wordt niet beschermd door auteursrechten.

Is het geregistreerde tv-format van Barry origineel en concreet genoeg? Dat zal afhangen van de beschrijving in zijn pitch die geregistreerd is op thewritersvault.com. Uit de openbare documenten van de rechtszaak in de V.S. blijkt dat de algemene beschrijving van zijn pitch bestond uit de volgende elementen:

  • A singing talent show;
  • Where the judges cannot see you as they are behind screens;
  • Where the contestants are judged solely on their voice (rather than on their appearance or other factors);
  • Where the cameras and audience can see the singers;
  • Where the auditions will be held with the judges also behind a screen;
  • The auditions and show will all be prerecorded allowing the public to phone vote.

Wanneer zijn pitch daadwerkelijk niet meer informatie bevat dan het bovenstaande, valt goed te beargumenteren dat zijn idee niet voldoende is uitgewerkt en daarom niet voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt. Een zangtalentenshow waar het publiek met de telefoon kan stemmen bestond op dat moment al lang en breed (Idols / Xfactor). Wat wel origineel was, is de jury die de deelnemer niet kan zien. Hoe dat verder ingevuld zou moeten worden (achter een scherm / jury geblinddoekt / draaiende stoelen) wordt door Barry niet verder uitgewerkt. Wanneer die concrete uitwerking ontbreekt, ontbreekt ook het auteursrecht.

Inspiratie is geen auteursrechtinbreuk
Of Barry nu een auteursrecht heeft op zijn tv-format of niet. Het valt niet te ontkennen dat het toevallig is, dat Talpa start met het tv-format dat door het overgenomen TEG in thewritersvault.com is bekeken. Inspiratie halen uit een ander (auteursrechtelijk) beschermd werk is daarentegen niet verboden. Als er teveel elementen worden overgenomen, kan dat wel onrechtmatig zijn.

Het tv-format van Talpa bevat natuurlijk alle elementen van een talentenshow én het element van blinde audities. Het gaat echter om de manier hoe Talpa dit heeft uitgewerkt. De draaiende stoelen zijn typerend voor het programma en zijn een originele manier om het concept van blinde audities in te vullen. Die concrete invulling van zijn format ontbreekt bij Barry en daarom ontbreekt hem waarschijnlijk ook het recht op zijn miljoenenaanspraak. Oja, en zijn naamsvermelding.

John de Mol mag vandaag achter gesloten deuren tekst en uitleg geven. Op 24 oktober is ook Marco Borsato aan de beurt. Daarna zal blijken of er een stoel omdraait en deze zaak als ‘to be continued’ bestempeld mag worden.