14 juli 2017, leestijd 3 minuten.

Per 1 januari 2018 treedt de nieuwe ‘aftapwet’, oftewel ‘sleepnet’, oftewel ‘hackwet’ in Nederland in werking. Om welke wet gaat het nu eigenlijk en wat zijn de gevolgen?

Wet op de inlichten- en veiligheidsdiensten
De huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) werd voor het laatst vernieuwd in 2002 en is dan ook toe aan een update, de afgelopen 15 jaar is toch wel het één en ander verandert op technologisch gebied. In de wet zijn de bevoegdheden neergelegd voor o.a. de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de Nederlandse dienst die zich bezighoudt met binnenlandse veiligheid.

Afgelopen week is ondanks veel kritiek ingestemd met een vernieuwde versie van de wet. Vanaf 1 januari zal de AIVD een aantal nieuwe en modernere bevoegdheden verkrijgen zodat er meer informatie verzameld kan worden om te kunnen inspelen op bijvoorbeeld terroristische dreigingen. Meer informatie is goed zou je zeggen, maar ten koste van wat?

Onder de nieuwe bevoegdheden valt onder andere de bevoegdheid om ook ongericht het internetverkeer af te tappen. Niet gericht op een specifiek verdacht persoon dus, maar gericht op een hele groep niet-verdachte personen in een bepaald gebied. Met andere woorden, iedereen die toevallig op die plek op dat moment aanwezig is zal worden afgetapt zodat informatie verzameld kan worden. Deze bevoegdheid wordt ook wel het ‘sleepnet’ genoemd. De verzamelde gegevens kunnen vervolgens tot drie (!) jaar bewaard worden.

Veiligheid v. privacy
Ja, veiligheid is van groot belang en om dit te kunnen waarborgen is het verzamelen van informatie nodig. Dit is ook zeker toegestaan, maar hier dienen wel voldoende waarborgen tegen over te staan. Het is belangrijk dat dergelijke informatieverzameling op grote schaal op een proportionele en effectieve wijze gebeurt. Voordat de AIVD gebruik kan maken van het zogenaamde sleepnet, zal dit getoetst worden door een nog op te zetten commissie, de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Juist op deze commissie is veel kritiek geuit, men is bang dat het enkel een ‘stempelmachine’ zal worden en dat correct toezicht dus ontbreekt. Volgens minister Plasterk zal in de praktijk duidelijk moeten worden waar de grenzen liggen. Echter juist bij dit soort vergaande bevoegdheden zouden de grenzen van tevoren duidelijk omkadert moeten zijn.

Deze ontwikkeling is ook gelet op de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG) die binnenkort in werking treedt opmerkelijk. Nee de AIVD valt niet onder de AVG, maar het algemeen doel van de Verordening is wel om privacybescherming beter op de kaart te zetten. Bedrijven én ook verschillende overheidsorganen zoals gemeentes moeten voldoen aan deze hogere maatstaf voor privacybescherming. Veiligheidsdiensten vallen buiten de werking van de AVG, maar dat wil niet zeggen dat zij een vrijbrief krijgen wanneer het om privacy gaat. Blijkbaar gaat de veiligheid voor alles. Of we daar nu zo blij mee moeten zijn?

Vanuit zowel bedrijven, journalisten en advocaten kwam veel kritiek op de wet. Verschillende organisaties zijn nu dan ook van plan om juridische actie te ondernemen tegen deze wet, het is afwachten hoe deze ontwikkelingen zullen verlopen.

Wordt vervolgd..